HISTORIA FUPI YA UFALME WA ANKOLE

HISTORIA FUPI YA UFALME WA ANKOLE.

Ufalme wa Ankole unasemekana ulianza mapema katika karne ya 15,

Hapo awali, Ankole ilijulikana kama Kaaro- Karungi na neno Nkore linasemekana kuwa liliundwa wakati wa karne ya 17 kufuatia uvamizi mbaya wa Kaaro-Karungi na Chawaali, aliyekuwa mfalme wa Bunyoro-Kitara wakati huo.

Ufalme wa Bunyoro-Kitara ulikuwa miongoni mwa falme zenye nguvu za kushinda simba kote Afrika Mashariki kutoka karne ya 16 hadi 19.

Mnamo Oktoba 25, 1901 neno Ankole lilianzishwa na watawala wa kikoloni wa Briteni kuutambua kama ufalme mkubwa ambao uliundwa kwa kuongeza kwa Nkore ya awali.

Falme za zamani zilizojitegemea za Igara, Sheema, Buhweju na sehemu za Mpororo kwa kukubali na kusaini makubaliano ya Ankole.

Jamii ya Ankole iligawanywa katika makundi mawili yaani kundi la  Bahima (watu mashuhuri na wafugaji) na Bairu (wakulima ), ambao waliishi pamoja kwa amani na walitegemeana.

Watu wa Ufalme wa Ankole wanaitwa Banyankole na wanazungumza lugha inayoitwa Runyankole.

Banyankole ni wenyeji wa wilaya za leo za Mbarara, Buhweju, Bushenyi, Ibanda, Isingiro, Kazo, Kiruhura, Mitooma, Ntungamo, Rwampara, Rubirizi na Sheema zilizoko magharibi mwa Uganda.

Huko Ankole, ng’ombe walikuwa mali ya kuthaminiwa zaidi katika maisha yao; kutoa maziwa, samli (ghee), nyama ya ng’ombe na ngozi. Ng’ombe walikuwa hali ya thamani na njia ya kubadilishana na kusaidiana katika Ankole.

Ng’ombe walikuwa njia ya ulipaji wa mahari na ng’ombe wengine maalum walitumiwa katika mila za kidini na pia sherehe za kitamaduni na kisiasa. Ng’ombe wa Ankole wenye pembe ndefu walithaminiwa zaidi kwa sababu walikuwa wanaweza kufugiwa katika hali ya hewa ya aina yeyote ile na walikuwa sugu kwa magonjwa mengi.

Ng’ombe alithaminiwa kwa kurejelea wingi wa maziwa wanaopata kutoka ng’ombe huyo: kwa saizi yake na urefu, rangi ya mwili wake, na kwa sura na weupe wa pembe zake ndefu, pamoja na asili yake.

Watu wa Ankole waliamini sana Mtu Mkuu ambaye alikuwa anaitwa Ruhanga maanake (muumba). Makao ya Ruhanga yalisemekana kuwa mbinguni, juu ya mawingu. Ruhanga aliaminika kuwa ndiye mtengenezaji na mtoaji wa vitu vyote.

Pia, Iliaminika kwamba watu wabaya wangeweza kutumia uchawi kuingilia matakwa mema ya Ruhanga (Mungu) na kusababisha afya mbaya, ukame, kifo au hata kusababisha kubomoka kwa ardhi na miongoni mwa mabaya mengine kiumbe hai anaweza kurushia mwenzake.